29/05/2016
चीनला 'धक्का' देत मोदींनी 'असं' मिळवलं चबाहर....!!
इराणमधील चबाहर बंदरावर 'चिनी ड्रॅगन'ची नजर असताना, केंद्र सरकारने अत्यंत हुशारीनं आणि वेगानं पावलं उचलल्यानंच भौगोलिक आणि रणनीतीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचं असलेलं हे बंदर भारताला मिळू शकल्याचं स्पष्ट झालं आहे. चबाहर बंदर विकसित करण्यासाठी चीननं जोरदार 'फिल्डिंग' लावली होती, पण पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी इराण यात्रा करून थेट षटकार ठोकत चीनला 'धक्क्याला' लावलं.
पाकिस्तानला वगळून थेट अफगाणिस्तान आणि युरोपशी संपर्क साधण्याच्या दृष्टीने भारतासाठी चबाहर बंदर हा मैलाचा दगडच आहे. हे बंदर विकसित करण्याबाबतच्या कराराला भारत अणि इराणनं सोमवारी अंतिम रूप दिलं. परंतु, हा करार होणं सोपं नव्हतं. त्यात केंद्राची तत्परता आणि चीनच्या हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवत हुशारीनं आखलेल्या रणनीतीचा मोठा वाटा आहे.
चीनच्या एका शिष्टमंडळानं गेल्या महिन्यात चबाहरला भेट दिली होती. बंदराच्या विकासासोबतच तिथे औद्योगिक वसाहत उभी करण्याची इच्छा त्यांनी बोलून दाखवली होती. त्याआधी चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी जानेवारीत इराणचा दौरा केला होता. त्यावेळी दोन्ही देशांच्या संयुक्त प्रसिद्धीपत्रकात बंदरांच्या विकासाचा मुद्दा ठळकपणे मांडण्यात आला होता. या पार्श्वभूमीवर, केंद्र सरकारनं थोडा जरी निष्काळजीपणा केला असता, तर चबाहर बंदर चिनी ड्रॅगननं गिळलं असतं. पण, पंतप्रधान मोदींनी स्वतः इराणला जाऊन त्यांचं स्वप्न धुळीस मिळवलं.
पाकिस्तानातील ग्वादर बंदराचा विकास चीन करतंय. मध्य आशियात पोहोचण्यासाठी चीनला हे बंदर फायद्याचं ठरणार आहे. तिथून चबाहर फक्त ६० मैलांवर आहे. तेही चीनला मिळालं असतं तर भारतासाठी ते धोक्याचं होतं. पण आता ग्वादर बंदरावरील चीनच्या कारवायांवर चबाहर बंदरावरून भारत लक्ष ठेवू शकणार आहे. तसंच, अफगाणिस्तानात पोहोचण्यासाठी आता भारताला पाकिस्तानचा आधार घ्यावा लागणार नाही.
गेल्या वर्षी मे महिन्यात केंद्रीय दळणवळण मंत्री नितीन गडकरी यांनी इराणचे दळणवळण मंत्री डॉ. अब्बास अहमद अखुंडी यांच्यासोबत चबाहर बंदराच्या विकासाबाबत सामंजस्य करार केला होता. तरीही, हे बंदर मिळवण्यासाठी चीनच्या हालचाली सुरूच होत्या. पण आता, पंतप्रधान मोदी आणि इराणचे अध्यक्ष हसन रुहानी यांनी चबाहर बंदरासह अन्य महत्त्वपूर्ण करारांवर स्वाक्षऱ्या करून चीनसाठी सगळी दारं बंद केली आहेत.
चबाहर बंदराच्या विकासासाठी भारत ५०० दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सची गुंतवणूक करणार आहे. तेलसंपन्न इराणच्या दक्षिण किनाऱ्यावर असलेले चबाहर बंदर हे समुद्रमार्गे भारताला जोडणारे ठरेल. इराणसोबतच्या करारांमुळे प्रादेशिक विकासाला चालना मिळणार आहे
