02/10/2025
HÀNG HÓA NGUY HIỂM (DANGEROUS GOODS – DG) VÀ CÁC QUY ĐỊNH BẮT BUỘC
Trong ngành vận tải quốc tế, không phải mọi loại hàng hóa đều giống nhau. Một số mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ gây cháy nổ, ăn mòn, độc hại hoặc gây rủi ro nghiêm trọng cho người và phương tiện vận chuyển. Những loại hàng này được gọi là Hàng Hóa Nguy Hiểm (Dangerous Goods – viết tắt là DG). Việc vận chuyển DG chịu sự kiểm soát chặt chẽ bởi các quy định quốc tế, đặc biệt là theo hệ thống phân loại của Liên Hợp Quốc (United Nations – UN).
1. Hàng Hóa Nguy Hiểm là gì?
→ Hàng hóa nguy hiểm là những chất hoặc vật phẩm có thể gây rủi ro cho sức khỏe con người, sự an toàn, tài sản hoặc môi trường khi vận chuyển. Vì tính chất đặc biệt, các loại hàng này buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đóng gói, ghi nhãn, khai báo và xử lý khi phát sinh sự cố.
→ Các tổ chức như ICAO, IATA, IMO và ADR cùng Liên Hợp Quốc đã thiết lập hệ thống phân loại DG thành 9 nhóm chính, nhằm thống nhất tiêu chuẩn an toàn trong vận chuyển toàn cầu.
2. 9 Nhóm Hàng Hóa Nguy Hiểm theo phân loại của Liên Hợp Quốc
→ Nhóm 1 – Chất nổ (Explosives): Bao gồm pháo, thuốc nổ, đạn dược... Có khả năng phát nổ hoặc cháy dữ dội do phản ứng hóa học.
→ Nhóm 2 – Khí (Gases): Bao gồm khí nén, khí hóa lỏng, khí độc, khí dễ cháy như gas LPG, oxy công nghiệp, khí heli...
→ Nhóm 3 – Chất lỏng dễ cháy (Flammable Liquids): Như xăng, cồn, dung môi sơn... có thể bắt lửa ở nhiệt độ thấp.
→ Nhóm 4 – Chất rắn dễ cháy (Flammable Solids): Như bột kim loại, lưu huỳnh, diêm... có thể cháy hoặc phát nổ khi ma sát hay tiếp xúc không khí.
→ Nhóm 5 – Chất oxy hóa và chất hữu cơ peroxit (Oxidizing Substances and Organic Peroxides): Có thể gây phản ứng cháy mạnh dù không cần oxy từ không khí.
→ Nhóm 6 – Chất độc và chất truyền nhiễm (Toxic and Infectious Substances): Gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe người và động vật như thuốc trừ sâu, mẫu bệnh phẩm y tế...
→ Nhóm 7 – Chất phóng xạ (Radioactive Material): Như uranium, plutonium, thiết bị y tế phóng xạ...
→ Nhóm 8 – Chất ăn mòn (Corrosives): Như axit mạnh, kiềm, hóa chất vệ sinh công nghiệp có thể phá hủy da, kim loại...
→ Nhóm 9 – Hàng nguy hiểm khác (Miscellaneous Dangerous Substances): Bao gồm những hàng không nằm trong nhóm trên nhưng vẫn gây nguy hiểm – như pin lithium, nam châm mạnh, thiết bị điện tử có thành phần hóa chất...
3. Tại sao nước hoa và pin sạc dự phòng cũng bị coi là Hàng Nguy Hiểm?
→ Nhiều người cho rằng chỉ các chất độc hay dễ cháy nổ mới nguy hiểm, nhưng trên thực tế, một số mặt hàng thông dụng trong đời sống hàng ngày cũng nằm trong danh mục hàng DG, vì các lý do sau:
→ Nước hoa: Thường chứa cồn (ethyl alcohol) với nồng độ cao – một chất lỏng dễ cháy. Khi vận chuyển bằng đường hàng không, nước hoa vượt ngưỡng thể tích hoặc nồng độ cho phép sẽ bị xếp vào Nhóm 3 – Chất lỏng dễ cháy.
→ Pin sạc dự phòng (Lithium battery): Lithium-ion là loại pin tích trữ năng lượng cao, có khả năng phát nhiệt hoặc gây cháy nổ nếu bị va đập, chập mạch hay nhiệt độ quá cao. Vì vậy, pin lithium (dù ở dạng rời hay gắn trong thiết bị điện tử) đều nằm trong Nhóm 9 – Hàng nguy hiểm khác và bị hạn chế nghiêm ngặt trong vận chuyển, nhất là bằng đường hàng không.
4. Các quy định bắt buộc khi vận chuyển Hàng Nguy Hiểm
→ Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, người gửi hàng và đơn vị vận tải cần tuân thủ hàng loạt quy định quốc tế, cụ thể:
→ Đóng gói chuyên dụng: Bao bì phải đạt chuẩn UN, chịu được va đập, rò rỉ, ăn mòn hoặc biến dạng do áp suất/khí hậu.
→ Nhãn cảnh báo: Dán tem cảnh báo theo đúng nhóm DG, có biểu tượng màu sắc đặc trưng.
→ Khai báo rõ ràng: Cung cấp MSDS (Bảng dữ liệu an toàn vật liệu), tên thương mại, tên hóa học, trọng lượng, thể tích và nhóm nguy hiểm.
→ Đào tạo nhân sự: Người xử lý, vận chuyển, phân loại hàng DG bắt buộc phải được đào tạo và có chứng chỉ theo chuẩn IATA/IMO/ADR.
→ Tuân thủ quy trình xử lý sự cố: Các bước xử lý nếu có rò rỉ, cháy nổ phải được xây dựng trước và huấn luyện kỹ lưỡng
↪️ Kết luận
Trong bối cảnh vận tải toàn cầu ngày càng phức tạp và quy chuẩn an toàn ngày càng nghiêm ngặt, việc nhận diện và xử lý đúng hàng hóa nguy hiểm không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp vận chuyển. Dù chỉ là một lọ nước hoa hay một viên pin sạc, nếu không được phân loại và xử lý đúng cách, chúng hoàn toàn có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Trang bị kiến thức về DG là điều bắt buộc cho mọi chủ hàng, đại lý giao nhận và nhà vận tải quốc tế.
Hiểu rõ – Phân loại đúng – Tuân thủ chuẩn mực quốc tế chính là chìa khóa đảm bảo an toàn cho chuỗi cung ứng toàn cầu.